خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





زن در هنر ايران

    زن در هنر ايران

    گمان می رود بنای باورها و پندارهای دينی بخش اعظم ساکنين فلات ايران بر پرستش « مادر خدا » قرار داشته است. اين خدای مادر، احتمالا جفتی داشته که فرزندش هم به شمار می آمده. در بين آرياييان متقدم، نشانه ای از نظام « پدر سالار » وجود داشته و خدايان مذکر، حضوری انحصاری داشته اند اما به مرور زمان در ارکان اين انحصار، تزلزلی به وجود آمده که احتمالا به واسطه فرهنگ دينی بوميان اين سرزمين بوده است. از متون الواح بين النهرين، چنين برمی آيد که در ميان اقوام گوتی که از کوه نشينان زاگرس بودند و بعدها بصورت خطر دائمی برای ايلام و سومر درآمدند، زنانی فرماندهی سپاه را بر عهده داشتند. هردوت نيز در کتاب خود از اقوام ماژوست ياد می کند که مخلوطی از بوميان فلات و تيره های آريايی بودند و نظام مادر سالاری داشتند.

    ايلام

    دراواخر هزاره سوم پ.م ، ايلامی ها ارگ آکروپل « محل مقدس شوش » را تجديد بنا کردند ودرمرکز آن، مجسمه الهه بزرگ مادر را که با نام سومری « نينهورساگ » به معنی « بانوی کوهستان » خوانده می شد، قرار دادند.خدایان مادینه، از سده 19 پیش از میلاد به بعد، نشانه های خود را روی آثار بدست آمده، بصورتهای زیر باقی گذاشتند: ظرفی که دو مجسمه الهه کوچک در کنار آن ساخته شده؛ زن-ماهی؛ تصویر همخوابگی یک زوج مقدس در بستر و... باورهای مذهبی در ايلام، انعکاسی از باورهای مذهبی در بين النهرين است. اما يک مشخصه  بارزدرآن به چشم می خورد وآن اينکه خدايان مادينه صاحب قدرت جادويی بوده و برجهان زيرين هم فرمانروايی می کنند. اصولا سحرو جادو وايهام در باورهای مذهبی ايلام بسيار برجسته است و اين حالت در بين النهرين بدين شکل وجود نداشته است . ازعصر طلايی تمدن ايلامی « ۰۰۳۱ - ۰۰۱۱ پ.م » نقوش و تصاويری کشف شده که نشان دهنده اهميت و موقعيت زنان در اجتماع و ارزش « اصل مادينه ی هستی » در بنيان های تفکر ايلامی است. مانند مجسمه ای از ملکه « ناپير-آسو » که نقش مهمی در امور به عهده داشته. اين مجسمه او را با وقار و شکوهی بسيار، نشان می دهد. اين مجسمه  برنزی از دو قسمت تشکيل شده است که پس از ساخته شدن، بر روی يک محور فلزی الصاق شده اند. تصوير ديگری نيز ديده می شود با شکل هايی از دو پری - ماهی از جنث مؤنث که در ميان يک متن مشبک که مظهر آبهای آسمان و زمين است و اين آبها به شکل طناب هايی که از سه جفت ظرف، فوران می کند، ديده می شود . درتصويری ديگر، يک زوج الهی مشاهده می شوند که خصوصيات اصلی خدای مادينه در آن، فرمانروايی بر آبهای زير زمينی است که با تصوير خزندگان مشخص شده است. بطور کلی، وجود تصاويری از خزندگان، بخصوص مار، در نقوش ايلامی جزء مشخصه های آن است و همانگونه که گذشت چون در تفکر ايلامی، خدايان مادينه بر جهان زيرين فرمانروايی دارند، لذا مار و ساير خزندگان گويای قدرت فائقه « اصل مادينه هستی » در انديشه مذهبی ايلامی است. درتصوير مکشوف ديگری، شاه و دخترش نشان داده می شوند در حاليکه شاه، جواهری به دخترش هديه می کند. شاهزاده خانم کوچک در برابر زانوان پدر ايستاده و پدر هيچ يک از نشان ها و علائم سلطنتی را با خود ندارد.

    Pinikir بزرگ مادر اوليه ی ايلاميان بوده است. برخی را عقيده بر آن است که او با خدای مادينه ی ديگر ايلامی به نام « Kiririsha » يکی است، اما نمی توان به سادگی آندو را باهم يکی دانست. مثال های تاريخی از شخصيت مستقل« Kiririsha » حکايت دارد. به عنوان مثال « اونتاش گال » که زيگورات «چغازنبيل» را در حوالی ۰۵۲۱ پ.م. برپا کرد، در آنجا برای « Pinikir » معبدی ساخت و معبدی جداگانه برای « Kiririsha » برپا ساخت. درکنار اين خدايان مادينه، به آرامی در جريان تحولات تاريخی، خدايان نرينه حضور يافتند. احتمالا اين تحول در هزاره ی دوم پ.م تحقق پذيرفته است. با اين حال، خدايان مادينه هرگز از جرگه ی خدايانی که در رأس پانتئون ايلامی قرار داشتند، بيرون نشدند. اين نکته نيز شايان ذکر است که هرگز در يک استان ايلامی، بيش از دو الهه ی مادر به رسميت شناخته نمی شد. درايلام باستان، الهه « ناروندی » مورد توجه خاص است. معبدی با پيکره ها و الواح، وقف او شده است. او نيز از حقوق مردمان دفاع می کند. بر يک تنديس سفيد از سنگ آهک از « ناروندی » به زبان و عبارت اکدی، اينچنين مورد توسل و دعا قرار گرفته: گوش فرا ده به نيايش من، حقوق مرا نگاهبان باش و حفظ کن. در اين تنديس، ناروندی با پای برهنه در تن پوشی چين دار، بر تختی نشسته است که دسته های آن با شش شير بالدار، تزئين شده و متأسفانه سر اين تنديس گم شده است. گويا حدود سالهای ۰۵۲۲ پ.م در شوش، ناروندی را به عنوان الهه ی پيروزی می ستوده اند. همچنين مردمان عادی، چنانکه از نام زنان ايلامی پيداست، به اين خداوند مادينه علاقمند بوده اند. در نام زنانه «Narundi-ummi» به معنی « ناروندی برای من مادر است » به خوبی حالت مادرانه ای را که ناروندی در باور مردمان داشته، ديده می شود. بدين ترتيب، ناروندی پشتوانه ای است برای پيروزی و نگهبانی است برای حفظ حقوق پرستندگان و پرستاری از برای پيروانش.  خدایان مادینه، از سده 19 پیش از میلاد به بعد، نشانه های خود را روی آثار بدست آمده، بصورتهای زیر باقی گذاشتند: تصویر همخوابگی یک زوج مقدس در بستر و ...

    ظهور اديان ابراهيمي تصوير خاصي از زن را در آثار هنري رقم زد. زنان مقدسي كه ويژگي عمومي آنان طهارت، پاكي و دوري از گناه است، جاي اسطوره‌هاي سابق را گرفتند.

    زناني چون آسيه همسر فرعون، حضرت مريم (س) مادر عيسي و حضرت فاطمه زهرا (س) از مهم‌ترين و معروف‌ترين آنان‌اند. پاكي و دوري از گناه در خصوص حضرت مريم (س) در فرهنگ مسيحي غالباً در خصوص باكره بودن او معني مي‌يابد.

    اين زنان كه موضوع آثار هنري بسياري بوده‌اند بي‌پيرايه‌ترين، زيباترين و بي‌شائبه‌ترين حضور را در آثار هنري بازتاب مي‌دهند. تصوير زن در قالب شمايل مقدس عمدتاً متعلق به هنر مسيحيت است و تقريباً اكثر آثار هنري مربوط به اين موضوع با محوريت حضرت مريم (س) به وجود آمده است . استراتژي آباي كليسا در ترويج مسيحيت از همان قرون اوليه مسيحي با هنر، به خصوص نقاشي و پيكره‌سازي، گره خورد. مجسم ساختن مقدسان و روايات بهشت و دوزخ براي پيرواني كه سواد خواندن كتاب مقدس را نداشتند ضرورتي بود كه اربابان كليسا براي ترويج ايمان دريافتند و هنر و هنرمندان را به استخدام درآوردند كه در نتيجه آن، اينك تاريخ هنر مشحون از آثار هنري با محوريت حضرت مريم (س) و سایر مقدسان است. میزان حضور چهره حضرت مریم (س) در هنر مسیحی اروپایی، به لحاظ کمی قابل قیاس با تصویر سایر مقدسان مانند حضرت زهرا (س) در هنر اسلامي نيست.     متأسفانه اقبال اندك روحانيت مسلمان اعم از شيعه و سني به هنرهاي تجسمي و وجود حرمت‌هاي فرا راه هنرمند سبب شده است سهم مقدسان در هنر بسيار نازل باشد، در حالي كه شمايل‌كشي از مقدسان مسيحي در هنر اروپايي مبدل به يك جريان گسترده و تقريباً مداوم تاريخي شده است (البته جريان شمايل‌شكني در مذهب پروتستان استثنا است.) كثرت آثار تجسمي با محوريت مريم به قدري است كه مي‌توان روند تحولات تاريخ هنر اروپا را در ادوار مختلف و سرزمين‌هاي متعدد از زاويه اين شمايل بررسي كرد.


    این مطلب تا کنون 10 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : ايلامی ,مادينه ,آثار ,ناروندی ,حضرت ,مادر ,آثار هنري ,حضرت مريم ,خدايان مادينه ,باورهای مذهبی ,خدای مادينه ,بدست آمده، بصورتهای ,
    زن در هنر ايران

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده